تاریخی

زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

خواجه نصرالدین طوسی یکی از سرشـناس‌ ترین و متنفذترین شخصیت‌ های تاریخ جریان های فکری اسلامی‌ میـباشد. علوم دینی و عقلی را زیر نظر پدرش و منطق و حکمـت طبیعی را نزد دایی اش آموخت. وی تحصـیلاتش را در نیشـابور به اتمام رساند و در آنجا به عنوان دانشـمندی برجسـته آوازه یافت.

در زندگی نامه خواجه نصیرالدین طوسی اینگونه آمده است که: خـواجه نصیر الدیـن طوسى، روز شنبه یازدهـم جمادى الاول سال ۵۹۷ هـ.ق در شهر طوس خراسان دیده به جهان گشـود نام او محمد، کنیه اش (ابو جعفر ) لقبـش (نصیر الدین) (محقق طوسى) (استاد البشر) و شهرتـش (خـواجه) است.

زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

آموخته ها خواجه نصرالدین طوسی

خواجه نصیر الدین ایام کودکـى و جـوانى خود را در طوس خراسـان گذراند، و دروس مقدماتى از قبیل خواندن و نوشتن، قرائت قرآن، قواعـد زبان عربى و فارسـى، معانى و بیان و مقدارى از علـوم منقـول از قبیل حدیث و … را نزد پدر روحانى خودش محمد بن حسن طـوسى فراگـرفت در این ایام خواجه نصرالدین طوسی از مادرش در یادگیرى خـواندن قرآن و متون فارسى استفاده میـکرد.

خواجه بعد از طى دوره سطـح عالى در نیشابور و برای ادامه تحصیـل به شهر رى و از آنجا به قم و بعد از مدتی راهى اصفهان شد، لیکن در اصفهان استادى که بتـواند از او استفاده نماید، نیافت بعد از اندک مدتى به عراق مهاجرت نمود در عراق علـم فقه را فراگـرفته و در سال ۶۱۹ هـ ق، موفق به اخذ درجه اجتهاد و اجازه روایت از معین الدیـن گشت خواجه در عراق در درس اصـول فقه علامه حلى حاضر گشت، وى نیز متقـابلاً در درس حکمت خواجه شرکت مى نمود ایـن سنت حسنه تاکنون در حـوزه ها باقى است و استاد و شاگرد به فراخور معلـومات علمى یکـدیگر از هم استفـاده میـکنند و نهایت تـواضع و فروتنـى را براى کسب علـم از خود نشان مى دهند.

خواجه نصرالدین طوسی سپس در موصل نجوم و ریاضى را آموخت، به ایـن ترتیب خواجه نصرالدین طوسی نصیر دوران تحصیل خـود را پشت سر گذاشـت و بعد از مدتها دورى از وطن و خـانـواده قصد عزیمت به خراسان کرد.

گفتار بزرگان در مورد خواجه نصرالدین طوسی

علامه حلى از شاگردان بر جسته خواجه که از بزرگترین علماى مذهب تشیع است درباره خصوصیات اخلاقى استادش مى گوید: خواجه بزرگوار در علوم عقلى و نقلى تصنـیفات بسیار دارد و در علوم اسلامى بر طریقه مذهب شیعه کتاب ها نوشت او شریف ترین دانشمنـدى بود که من در عمـرم دیدم.

(ابن فوطى) یکى از شاگردان حنبلى مذهب خواجه نصیر در خصوص اخلاق استـادش مى نویسد: خواجه مردى فاضل و کریم الاخلاق و نیکو سیرت و فروتن بود و هیچگاه از درخواست کسى دلتنگ نمیشد و حاجتمندى را رد نمىکرد و برخورد او با همه با خوش رویى بود.


زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی


زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

(ابن شاکر) یکى دیگر از مورخـان اهل بیت است که اخلاق خواجه را چنین توصـیف مى کند: خواجه بسیار نیکو صورت، خوش رو، کریم، سخى، بردبار، خوش معاشرت، زیرک و با فراست بود و یکى از سیاستمداران روزگار به شمار میـرفت.

(جرجى زیدان) درباره خواجه چنین مى نویسد: علم و حکمت به دسـت این ایرانى در دورترین نقطه هاى بلاد مغول رفت تو گویى نور تابان بود در تیره شـامى.

برو کلمن آلمانى در کتاب تاریخ ادبیات راجع به قرن هفتم میـنویسد: مشهورترین علما و مؤلفین این عصر مطلقاً و بدون شک نصیر الدین طوسى است.

در کتاب تحفه الاحباب محدث قمى، صاحب مفاتیح الجنان، در مورد خواجه نصیر میـنویسد : نصیر المله و الدین، سلطان الحکماء و المتکلمین، فخر الشیـعه و حجه الفرقه الناجیه استاد البشر و العقل الحادى عشر.

خصوصیات اخلاقی خواجه نصرالدین طوسی

خواجه نصرالدین طوسی را نمى توان یک دانشمند محصور در قلم و کتاب به شمـار آورد او هرگز زندگى خویش را در مفاهیم و واژه ها خلاصه نکرد آنجا که پاى اخلاق و انسانیت به میان مىآمد، او ارزش هاى الهى و اسلامى را بر همه چیز ترجیح مىداد خواجه از زندان نفس و خود خواهى رها گشته بود زندانى که با علم و دانش نتوان از آن بیرون آمد بلکه رهایى از آن ایمان به خداوند متعال و تقوا و عمل صالح لازم دارد با وجود اینکه بیش از هفت قرن از عصر خواجه مى گذرد ولى هنوز سخن او، رفتار او و دانش او، زینت بخش مجالس و محافل اهل علم و دانش مى باشد.

فعالیت خواجه نصرالدین طوسی

چندى از فتح بغداد نگـذشته بود، که هلاکو خواجه را به ساختن رصد خانه تشـویق کرد هلاکو کلیه موقـوفات را به خواجه نصرالدین طوسی واگذار کرد تا ۱۱۰ آنها را به مصـرف رصد خانه برساند.

خواجه به امر هلاکو، مشـاهیر، حکما و منجمان را به مراغه احضـار کرد رصد خانه مراغه در سال ۶۵۶ ه. ق، آغاز و در سال ۶۷۲ ه. ق، به اتمام رسید در این رصد خانه از ابزار نجـومى که از قلعه الموت و بغداد آورده بودند استفـاده گردید خواجه توانست کتابخانه عظیمى در آنجا تأسیس کند تعداد کتب آن را بالغ بر چهار صد هزار جلد نوشـته اند.


زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی


دوران بازگشت به میهن خواجه نصرالدین طوسی

خواجه در بین راه بازگشت به میهن از شهرهاى مختلف عبور کرد و به نیشابور رسید , نیشابور در آن زمان چند بار مورد هجوم قرار گرفته بود و شهر در دست مغولان بود.

خواجه بعد از نیشابور به طرف طوس زادگاه خویش ادامه مسیر داد و از آنحا خـود را به قاین رساند تا بعد از سالـها به دیدار مادر و خواهـرش موفق شود مدتى در قاین اقامت کرده و به تقاضاى اهل شـهر امام جماعت مسجد شهر را قبول و به مسـائل دینى مردم رسیدگى کرد و اطلاعاتى نیز درباره قوم مغول به دست آورد.

خواجه نصرالدین طوسی در سـال ۶۲۸ ه ق، در شهر قاین با دختر فخر الدین نقاش پیـمان

زناشویى بست و به این ترتیـب دوره اى دیگر از زندگى پر فراز و نشیب خواجه آغاز گردید.

بعد از چند ماه سکونت در شهر قاین از طرف محتشم قهستان به نام ناصر الدین که مردى

فاضـل و کریم و دوست دار فلاسفه بود دعوت به قلعه شد او به اتفاق همسرش به قلعه

اسماعیـلیان رهسپار گردید. قلـعه هاى اسماعیلیه بهترین و محکم ترین مکان در برابر حمله

مغولها بود.

در این مدت که خواجه نصیر در قلعه قهستان بود بسیار مورد احترام و تکریم قرار میـگرفت و

آزادانه به شهر قاین رفت و آمد داشته و به امـور مردم رسیدگى مى نمود در همین زمان بود

که به در خواست میزبان کتاب (طهاره الاعراق) ابن مسکویه را از عربى به فارسى ترجمه کرد

و نام آن را اخلاق ناصرى (به نام میزبان خود) نهاد.

خواجه نصرالدین طوسی حدود ۲۶ سال در قلعه هاى اسماعیلیه به سر برد و در این مدت

دست به تألیف و تحریر کتاب هاى متعددى زد از جمله شرح اشارات ابن سینا، اخلاق

ناصرى، رساله معینیه، مطلوب المومنین، روضه القلوب، رساله تولى و تبـرى و … خواجه در

این دوره از زندگانى پر ماجراى خویش از کتابخانه هاى غنى اسماعیلیان بهره ها برد و به

علت نبوغ فکرى و دانش و آلایش معروف و سرشناس گشت.

مغول بیشتر ممالـک اسلامى را به اطاعت خود در آورده بود ولى اسماعیلیه و بنى عباس

هنوز در قدرت بودند در حالى که سران مغول در فکر یورش به بغداد، مقر بنى عباس، بودند

اسماعیلیه ظلم و ستم را از حد گذرانده و فساد آنقدر شدت پیدا کرده بود که کسـى طاقت

نداشت تا جایى که قاضى شمس الدین قزوینى که عالم و مورد اعتماد مردم قزوین بود از

ستم فزون از حد اسماعیلیه به (قا آن )نوه چنـگیز خان شکایت برده و طلب کمک نمود تا

اینکه (قا آن) برادر کوچک خود هلاکو خان را مأمور سر کوبى قلعه هاى اسماعیلیه کرد.

هلاکو خان در سال ۶۵۱ ه ق، با ۱۲۰۰۰ نفر روانه قهستان شد نماینده اى پیش (ناصر الدین)

گسیل داشته و او را به قبول اطاعت از خود فرمان داد ناصر الدین که در این زمان پیر و

ناتوان شده بود به نزد هلاکو رفت و تسلیم گردید هلاکو هم او را محترم شمرد و به

حکومت شهر تون (فردوس کنونى) فرستاد با تسلیم شدن ناصر الدین عملا شکستى در

جـبهه اسماعلیه رخ داد و مغولان قلعه ها را یکى پس از دیگرى تسخیر کردند.

خواجه نصرالدین طوسی با اطلاع از این جریان دانست که هلاکو مرد خونریزى نیـست چون

که ناصر الدین را دولت دیگر بخشیده سپس هلاکو دو نمـاینده نزد (خورشاه) فرستاد و او را

به تسلیم شدن خواند، خورشاه با مشورت و صلاح دید خواجـه حاضر به قبول اطاعت شد

خواجه مذاکراتى با هلاکو داشت و ضمن آن گفت پادشاه نباید از قلعه ها نگران باشـد

چونکه دلایل نجومى چنان نشان مى دهد که دولت اسماعیلیه در حال سقوط است پیش

بینى خواجه درست بود روز شنبه اول ذیقعده سال ۶۵۴ ه ق، با تسـلیم شدن خورشاه

نقطه پایان بر حکومت اسماعیلیان در ایران گذاشته شد و از آن پس جز نامى از اسماعیلیان

در تاریخ باقى نماند خان مغول خواجه را که در جلوگیرى از خونریزى و تسـلیم شدن

خورشاه نقش بسزایى داشت با احترام پذیرفت و از او تجلیل فراوانى نمود.

 

وفات خواجه نصرالدین طوسی

۱۸ ماه ذیحجه سال ۶۷۲ ه ق، آسمان بغداد رنگ دیگرى داشـت گویى اتفاقى در شرف وقوع است که آرامش را از این شهر بگیـرد و مردم را در عزا بنشاند.
با رحلت خواجه نصرالدین طوسی بغداد یکپارچه غرق ماتم شـد و اشک ها چون سیلاب از گونه ها جارى گردید، با ارتحال خواجه جهان تشیع بزرگتـرین حامى خویش را در دستگاه حکومت از دست داد خواجه با احترام خاصى به سوى آستان مقدس امام کاظـم (علیه السلام) تشییع و در جوار آن امام همام به خاک سپرده شد.

زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی,زندگـینامه دانشمندان

اساتید خواجه نصرالدین طوسی

خواجه نصیر الدین از محضر اساتیدی که از محـضرشان بهره مند گردیده اسـت عبارتند از:

  • از محضر دایى بزرگـوارش (نور الدین على بن محمد شیعى) .
  • از محضر ریاضى دان معـروف آن زمان (محمد حاسب) کسب فیض نموده است.
  • آخرین استادى که خـواجه در طوس پیش او تلمذ نمود (عبدالله بن حمزه) دایى پدرش بوده است.
  • درس خارج فقه و حدیث و رجال را در محضر امام سراج الدین کسـب علم نمود.
  • فرید الدین داماد نیشابورى دانشـمند بزرگ آن عصر بود که خواجه در حضور این استاد اشارات ابن سینا را آموخت.
  • کتاب قانون ابن سینا را از قطب الدین فرا گرفته و در نهایت از محضـر عارف نامور شیخ عطار نیشابورى بهره مند گردید.
  • ابو السادات اسعد بن عبد القادر.
  •  خواجه نصیر علم فقه را از محضر (معین الدین سالم) فرا گرفـته است.
  • در موصل از محضر (کمال الدین موصلى) نجوم و ریاضـى را آموخت.

شاگردان خواجه نصرالدین طوسی

شاگردان بسیاری از محضـر خواجه کسب علم نمـوده اند که معروف ترین آنان را میـتوان : علامه حلی و ابن فوطى یکى از شاگـردان حنبلى مذهـب را نام برد.


زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی


زندگینامه خواجه نصیرالدین طوسی

آثار خواجه نصیرالدین طوسی

آثار علمى وقلمـى فراوانى از خواجه به یادگار مانـده که به برخى از آنها اشاره میـگردد.

  •  تجرید العقاید
  • شرح اشارت بو على سینا
  • قواعد العقاید
  • اخلاق ناصرى
  • آغاز و انجام
  • تحریر مجسطى
  • تحریر اقلیدس
  • تجرید المنطق
  • اساس الاقتباس
  • ذیج ایلخانى
  • آداب البحث
  • آداب المتعلمین
  • روضه القلوب
  • اثبات بقاء نفس
  • تجرید الهندسه
  • اثبات جوهر
  • جامع الحساب
  • اثبات عقل
  • جام گیتى نما
  • اثبات واجب الوجود
  • الجبر و الاختیار
  • استخراج تقویم
  • خلافت نامه
  • اختیارات نجوم
  • رساله در کلیات طب
  • ایام و لیالى
  • علم المثلث
  • الاعتقادات
  • شرح اصول کافى

برچسب ها
♥admin

♥admin

باسلام خدمت شمادوست عزیز امیدوارم اوقات خوشی رابا مطالبی که در اختیار شما گزاشته ایم داشته باشید. منتظر نظر های گرمتون هستیم ویا اگر سوالی داشتین گزینه تماس با ما دربالا را بزنید

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن