تاریخی

زندگینامه محمد بن زکریای رازی

زندگینامه محمد بن زکریای رازی

زندگینامه محمد بن زکریای رازی

زندگینامه محمد بن زکریای رازی

محمّد زَکَریای رازی (۲۵۱ ه.ق. – ۳۱۳ ه.ق.) پزشک، فیلسـوف و شیمیـدان ایرانی که آثار ماندگاری در زمینهٔ پزشکی و شیمی و فلسـفه نوشته است و به‌عنوان کاشف الکل و جوهر گوگرد (اسید سولفوریک) مشـهور است.

به گفته جرج سارتن، پدر تاریخ علم، رازی «بزرگ‌ترین پزشک اسلام و قرون وسطـی بود.» این دانشمند ایرانی از آنجـا که کتاب‌های خود را به زبان عربی میـنوشت، نزد غربیـان به جالینوسعرب نیز مشهور بوده‌است.

به پاس زحمـات فراوان رازی در داروسازی روز پنجم شهـریورماه (۲۷ اوت)، روز بزرگداشـت زکریای رازی شیمیـدان بزرگ ایرانی و روز داروسازی نام‌گذاری شده است.

نام وی محمـد و نام پدرش زکریا و کنیه‌اش ابوبکر است. مورخان شرقی در کتاب‌ هایشـان او را محمد بن زکریای رازی خوانده‌اند، اما اروپائیان و مورخان غربی از او به نام‌هـای رازس Rhazes=razes و الرازی Al-Razi در کتـاب‌های خود یاد کرده‌اند. به گفتـه ابوریحان بیرونی وی در شعبان سال ۲۵۱ هجری (۸۶۵ میلادی) در ری زاده شد و دوران کودکی و نوجـوانی و جوانی‌اش دراین شهر گذشت. چنین شهرت دارد که در جوانی عود میـنواخته و گاهـی شعر میـسروده‌ است. بعدها به زرگری و سپس به کیمـیاگری روی آورد. وی در سنین بالا علم طب را آموخت. بیرونی معتقد است او در ابتدا به کیمیا اشتغال داشته و پس از آن‌که در این راه چشمش در اثر کار زیاد با مواد تند و تیزبو آسیـب دید، برای درمان چشم به پزشکی روی آورد. در کتاب‌های مورخان اسلامی آمده‌است که رازی طب را در بیمارستان بغداد آموختـه‌ است، در آن زمان بغداد مرکز بزرگ علمی دوران و جانشین دانشگاه جندی شاپور بوده‌است و رازی برای آموختن علم به بغداد سفر کرد و مدتی نامعلوم در آن‌جا اقامت گزید و به تحصیل علم پرداخت و سپس ریاست بیمارستان «معتضدی» را برعهده گرفت. پس از مرگ معتضد خلیفه عباسی، به ری بازگشت و عهده‌دار ریاست بیمارستان ری شد و تا پایان عمر در این شهر به درمان بیماران مشغول بود. رازی در آخر عمرش نابینا شد، درباره علت نابینا شدن او روایت‌های مختلفی وجود دارد، بیرونی سبب کوری رازی را کار مداوم با مواد شیمیایی چون بخار جیوه میـداند.

رازی در تاریخی بین ۵ شعـبان ۳۱۳ ه.ق. الی ۳۱۳ ه.ق. در ری وفات یافته‌است. مکان اصلی آرامگاه رازی نامعلوم اسـت.

در مورد تاریخ تولد و مرگ رازی

مهم‌ترین سند تاریخی دربارهٔ تولد و مرگ رازی کـتاب «فهرست کتب رازی» نوشتهٔ ابوریحان بیرونی است. در این کتاب تولد رازی در غرهٔ شعبان ۲۵۱ (قمری) ه.ق و درگذشت او در پنجم شعبان ۳۱۳ ه.ق. ثبت شده‌است. ضمنا «در این رساله ابوریحان علاوه بر آن که صریحاً تاریخ تولد و وفات رازی را متذکر شده، مدت عمر او را به سال قمـری شصت و دو سال و پنج روز و به شمسی شصت سال و دو ماه و یک روز به‌طور دقیق آورده‌است.» اما در منابع مخـتلف تاریخ‌های متفاوتی در مورد تولد و مرگ رازی آمده‌ اسـت.

اخلاق و صفات رازی

رازی مردی خوش‌خو و در تحصیل کوشا بود. وی به بیمـاران توجه خاصی داشت و تا زمان

تشخیص بیماری دست از آن‌ها برنمی‌داشت و نسبـت به فقرا و بینوایان بسیار رئوف بود.

رازی برخلاف بسیاری از پزشکان که بیشتر مایل به درمان پادشاهان و امراء و بزرگان بودند،

با مردم عادی بیشتر سروکار داشـته‌ است. ابن‌الندیم در کتاب «الفهرست» خود میـگوید:

«تفقد و مهربانی به همه کس، به ویژه فقراء و بیماران داشته، از حالشان جویا، و به

عیادتشان می‌رفت و مقرری‌های کلانی برای آن‌ها گذاشـته بود.» رازی در کتابی به نام

صفـات بیمارستان این عقیده را ابراز می‌دارد که هر کس لایق طبابت نیست و طـبیب باید

دارای صـفات و مشخصه‌های ویژه‌ای باشد. رازی درباره جاهل عالم‌نما افشاگری‌های

متعددی صـورت داده‌ است و با افراد کم‌سواد که خود را طبیب می‌نامیدند و اطرافیان بیمار

که در طبـابت دخالت میـکردند به شدت مخالفت میـکرد و به همین سبب مخالفـانی داشت.


زندگینامه محمد بن زکریای رازی


استادان و شاگردان

مقاله اصلی فهرست شاگردان محمد زکریای رازی

درباره استادان و پیش‌کسوت‌های رازی میان کارشـناسان و تاریخ‌نویسان اتفاق نظر وجود

ندارد. گروهی او را شاگرد علی بن ربن طبری و ابوزید بلخی میـدانند اما عده‌ای دیگر بنا بر

شواهد و دلایلی این موضوع را رد می‌کنند. ناصرخسرو درزادالمسـافرین صفحهٔ ۹۸ از

شخصی به نام ایرانشهری به‌عنوان «استاد و مقدم» محمد زکریا نام میـبرد اما هیچ نشانی

از این شخص به‌دست نیامده‌است. از این نام‌ها به عنوان شاگردان رازی یاد شـده‌است:

یحیی بن عدی، ابوالقاسم مقانعی، ابن قارن رازی، ابوغانم طبیب، یوسف بن یعقـوب، محمد

بن یونس و ابوالحسـن طبـری.

آثار رازی

مقاله اصلی: فهرست آثار محمد زکریای رازی

در مورد آثار رازی در لغت‌نامهٔ دهخدا آمده‌است: «ابن‌النـدیم در کتاب «الفهرست» خود تعـداد

آثار رازی را یک‌صد و شصت و هفت و ابوریحان بیرونی در کتاب «فهرست کتب کتاب در

ریاضـیات و نجوم، ۷ کتاب در تفسیر و تلخیص و اختصار کتب فلسـفی یا طبی دیگران، ۱۷

کتاب در علوم فلسفی و تخمیـنی، ۶ کتاب در در مافوق الطبیعه، ۱۴ کتاب در الهیات، ۲۲

کتاب در کیمیا، ۲ کتاب در کفریات، ۱۰ کتاب در فنون مختلف که جمعا بالغ بر یک‌صد و هشـتاد

و چهار مجلد می‌شود و ابن اصیـبعه در عیون الانباء فی طبقات الاطباء دویست و سی و

هشت کتاب از برای رازی برمی‌شمارد. محمود نجم‌آبادی استاد دانشـگاه تهران کتابی

به عنـوان: مولفات و مصـنفات ابوبکر محمدبن زکریای رازی نوشته است. که در سال ۱۳۳۹

به‌وسـیله انتشارات دانشگاه تهران چاپ شده است در این کتاب فهرست‌های ارائه شده

توسط ابن النـدیم و ابوریحان بیرونی و قفطی و ابن اصیبعه با یک‌دیگر تطبیق داده شده‌است

و در مجمـوع دویست و هفـتاد و یک کتاب و رساله و مقاله فهرسـت شده‌ است.

الحاوی • الکناش المنصوری • المرشد • من لایحضره الطبیب • کتاب الجدری و الحصبه • 

دفع مضار الاغذیه • الابدال و سایر

پزشکی

رازی طبیبی حاذق و پزشکی عالی‌قدر بود و در زمان خود شهرت به‌سزایی داشت. رازی از

زمرهٔ پزشکانی است که بعضی از عقـاید وی در درمان طب امروزی نیز به‌کار میـرود، مخصوصاً

در درمان بیماران با مایعات و غذا. پزشـکان و محققین از کتاب‌ها و رسالات رازی در سده‌های

متمادی بهره‌ها برده‌اند. ابن‌سینا رازی را در طب بسیار عالی‌مقام میـداند و میـتوان گفت ب

رای تالیف قانون از الحاوی رازی استفـاده فراوان کرده‌ است.

رازی و بیمارستان

ابن خلکان، کاستیلیونی و… از رازی به عنوان سر دسته پزشـکان عملی و کلینـیسین نامبرده‌اند.

رازی و آزمایش‌های پزشکی

میـتوان گفـت که رازی جزو اولیـن پزشـکانی است که تجربه و آزمایش وارد علـم طب کرده است.

برچسب ها
♥admin

♥admin

باسلام خدمت شمادوست عزیز امیدوارم اوقات خوشی رابا مطالبی که در اختیار شما گزاشته ایم داشته باشید. منتظر نظر های گرمتون هستیم ویا اگر سوالی داشتین گزینه تماس با ما دربالا را بزنید

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن